कानूनी लिखतको मस्याैदा र यसकाे महत्व

Law Hub Nepal माघ २०, २०७६

कानूनी लिखतको मस्याैदाको अर्थ कुनै कानूनी लिखतलाई अन्तिम रुप दिई पूर्णता प्रदान गर्नुअघि लेखिने प्रारम्भिक रुपरेखा वा खेस्रा भन्ने हुन्छ । सो मस्यौदाको विषयवस्तुको प्रकृतिअनुसार नमूना तोकिएको भए सो नमूनामा कानून बमोजिमको सबै कुरा पुर्‍याई तयार गरिएको हुन्छ । कानूनी लिखतको मस्यौदा तयार गर्न सुगम छैन ।

विवाद उठेमा यसै लिखतको आधारमा न्यायिक निर्णय हुने हुँदा त्रुटिरहित किसिमले मस्याैदा तयार गर्नु पर्दछ। एउटा साधारण उदाहरण लिउँ –“कपाली तमसुक” कानूनी लिखत मध्य सामान्य लिखत हो । यस लिखतमा साहु–असामीको नाउँ, थर, वतन, लिएको रकम, कुन प्रयोजनको लागि लिएको हो, जसलाई “बापत” भनिन्छ, सो र कति अवधिका लागि कुन शर्तमा (व्याज तिर्ने वा नतिर्ने गरी) लिएको हो उल्लेख गर्नुपर्छ । यो लिखतमा “व्याज तिर्ने वा नतिर्ने” खुलाउनु पर्छ ।

प्रतिपादित सिद्धान्त अनुसार लिखतमा ब्याज उल्लेख नगरेमा ब्याज दाबी गर्न पाउँदैन ।

त्यस्तै फिरादपत्रको मस्याैदा तयार गर्दा पनि विपक्षले त्यस सम्बन्धमा गर्न सक्ने प्रतिवादको पूर्वकल्पना गरी कानूनको परिधीभित्र रही मस्याैदा गर्नु पर्छ । यस सम्बन्धमा सामान्य उदाहरण लिउँ – फिरादपत्रमा के कस्तो दावी लिने हो स्पष्ट दावी लिनुपर्छ । सो दावी पछि संशाेधन गर्न सकिँदैन । फिरादपत्रमा वादी दावीको ज्यादै महत्व हुन्छ । कारण – मुद्दामा निर्णय गर्दा वादी दावीमा गरिन्छ । वादी दावीभन्दा बढी कुरामा निर्णय गरिँदैन ।

माथि उल्लेख गरिएका कुराहरु सामान्य हुन् । अतः कानुनी लिखत मस्याैदा तयार गर्दा मस्याैदाकारलाइ बिषयवस्तुको मात्र नभई तत्सम्बन्धी कानून तथा नजिरको समेत पूर्ण ज्ञान हुनुपर्छ । जसको पक्षमा कानूनी लिखतको मस्याैदा तयार गरिएको छ, निजलाइ प्रतिकूल प्रभाव नपर्ने गरी निजको हितमा रणनीति तयार गरीएको हुनुपर्छ ।

कानुनी लिखत लेख्ने कार्य एक किसिमको कला हो । कानुनी लिखतको मस्याैदा प्रायः कानुनविदबाट गरिने भएकोले मस्याैदाकारको अध्ययन, चिन्तनशीलता, विचार, परिपक्वताबाट, सम्बद्ध कानुन–नजिरको पूर्ण ज्ञान, अनुभव, तथ्य र कानुन बझ्न सक्ने क्षमता, भाषाको परिष्कृतता, शब्दको चयन, वाक्य प्रस्तुतीकरणको ढङ्ग र अन्य यस्तै विविध विशेषताहरुले कानुनी लिखत त्रुटिरहित हुन सक्छ ।

कानूनी लिखतको मस्याैदाकारमा न्यायाधीस तथा कानुन व्यवसायीहरु र कानुनबमोजिम कानुनी लिखत तयार गर्ने अधिकार प्राप्त व्यक्तिसमेत पर्दछन् ।

साभार : विभिन्न स्राेतबाट

तपाईंको प्रतिक्रिया व्यक्त गर्नुहोस् ।

विचार